Over de pretpensioen-calculator
De meeste pensioenrekenmachines gaan over geld. Deze gaat over tijd, en dat blijkt een oncomfortabeler onderwerp. Niet hoeveel je straks te besteden hebt, maar hoeveel jaar er feitelijk overblijven tussen het moment waarop je mag stoppen met werken en het moment waarop je gezondheid daar niet meer aan meewerkt.
Dat venster is smaller dan bijna iedereen denkt. Het wordt van twee kanten ingeknepen: de AOW-leeftijd schuift omhoog, en de gezonde levensverwachting doet dat niet in hetzelfde tempo. De calculator laat die schaarbeweging zien met de officiële cijfers erbij.
Daarna doen we er een schepje bovenop met de gebruikelijke onzin. Zie de trechter onder je resultaat: blauw is echt, oranje is verzonnen.
De drie echte stappen
De basis van deze calculator bestaat uit drie stappen die allemaal op officiële cijfers rusten. Ze staan blauw gemarkeerd in de trechter.
Stap één is je resterende levensverwachting, uit StatLine-tabel 37360NED, "Levensverwachting; geslacht, leeftijd", definitieve cijfers 2025. Let op wat dat cijfer is: geen vaste leeftijd waarop je overlijdt, maar het aantal jaren dat iemand van jouw leeftijd naar verwachting nog voor de boeg heeft. Dat getal loopt op naarmate je ouder wordt. Wie de zeventig haalt, heeft de risico's van de jaren daarvóór immers al overleefd.
Stap twee is de AOW-leeftijd, die we van je resterende jaren aftrekken. De tijd tot je AOW is geen pensioen maar werk. Zie hieronder waarom dat getal het minst betrouwbare van de drie is.
Stap drie is de gezonde levensverwachting, uit tabel 71950NED, "Gezonde levensverwachting; vanaf 1981", maat D005428 ("levensverwachting in als goed ervaren gezondheid"). Dit is het aantal resterende jaren dat je naar verwachting doorbrengt in een gezondheid die je zelf als goed ervaart. Het verschil met stap één is groot, en het is de kern van deze calculator.
Waarom "gezond" hier zelf-gerapporteerd is
De gezonde levensverwachting die wij gebruiken is gebaseerd op ervaren gezondheid. Mensen krijgen de vraag hoe zij hun eigen gezondheid beoordelen, en het CBS telt de jaren waarin het antwoord "goed" of "zeer goed" is. Dat is een subjectieve maat, en dat is een keuze en geen zwakte.
Het CBS publiceert namelijk meerdere gezonde-levensverwachtingsmaten: zonder lichamelijke beperkingen, zonder chronische ziekten, in goede geestelijke gezondheid. Die geven verschillende uitkomsten. Voor de vraag "hoeveel jaren blijven er over waarin ik ook echt zin heb in dingen" sluit ervaren gezondheid het dichtst aan bij wat mensen bedoelen.
Voor een man van dertig is de resterende levensverwachting 51,88 jaar. De resterende levensverwachting in goed ervaren gezondheid is 37,8 jaar. Dat gat van veertien jaar is niet ons verzinsel; het staat gewoon in de tabel.
De AOW-leeftijd is deels een gok
Dit is het enige getal in de echte laag dat niet van het CBS komt, en meteen het wankelste. De AOW-leeftijd wordt vastgesteld door de overheid, niet door een statistiekbureau, en de wet schrijft voor dat die leeftijd steeds pas vijf jaar van tevoren definitief wordt vastgelegd.
Wat vaststaat: van 2024 tot en met 2027 is de AOW-leeftijd 67 jaar. In 2028 stijgt die naar 67 jaar en 3 maanden. Alles daarna is onze eigen doortrekking, gebaseerd op de koppeling aan de levensverwachting die in de wet staat, met een plafond bij 70 jaar zodat het niet absurd wordt.
Ben je nu dertig, dan valt jouw AOW-leeftijd ruim voorbij die horizon en is het getal in deze calculator dus een schatting. Voor iemand van zestig klopt het waarschijnlijk wel. De calculator maakt dat onderscheid niet zichtbaar, en dat is een beperking die je moet kennen.
Waar de satire begint
Zodra de drie echte stappen klaar zijn, is het resultaat wat wij "realistisch pretpensioen" noemen. Daarna gaan we ermee aan de haal. De factoren hieronder zijn verzonnen en oranje gemarkeerd.
- Slaap: keer 0,667. Een derde van je resterende tijd ben je bewusteloos.
- Bureaucratie, van DigiD tot zorgverzekeraar tot gemeente: keer 0,913.
- Tuinieren en klussen "voor de vorm": keer 0,851.
- Mopperen over vroeger en het nieuws: keer 0,928.
- Verplicht oppassen op de kleinkinderen: keer 0,724, alleen als je dat aanvinkt.
- Verplichte verjaardagsvisites bij de familie: keer 0,947, alleen als je dat aanvinkt.
Waarom bijna niemand boven de zes jaar uitkomt
Speel je met de calculator, dan valt op dat de uitkomst zelden boven de vijf à zes jaar komt, ongeacht wat je invult. Dat is geen fout in de drempels maar een gevolg van de vermenigvuldigingen. Zes factoren onder de 1 achter elkaar halen ook een royale startwaarde snel onderuit.
De verdictgrenzen zijn daarop afgestemd. "Uitstekend" ligt bij 4,5 jaar of meer, niet bij een rond getal als tien, omdat tien in deze trechter onbereikbaar is. Een schaal waarop iedereen de laagste categorie haalt, zegt niets.
Het cijfer dat je serieus mag nemen staat vóór de oranje stappen. Dat is een echte, uit CBS-tabellen afgeleide schatting van je gezonde jaren na je AOW-leeftijd, en voor de meeste mensen is dat op zichzelf al ontnuchterend genoeg.
Veelgestelde vragen
Voorspelt dit wanneer ik doodga?
Nee, en het probeert dat ook niet. Levensverwachting is een populatiegemiddelde. Het beschrijft wat er gebeurt met een grote groep mensen van jouw leeftijd en geslacht, niet wat er met jou gebeurt. Individuele uitkomsten variëren enorm en hangen af van factoren die deze calculator niet kent en niet uitvraagt.
Waarom houdt de calculator geen rekening met mijn gezondheid of leefstijl?
Omdat het CBS de gezonde levensverwachting niet publiceert uitgesplitst naar leefstijl op een manier die hier bruikbaar is. We rekenen dus met het gemiddelde voor jouw leeftijd en geslacht. Wie fitter is dan gemiddeld zal er beter uitkomen dan deze calculator suggereert, en omgekeerd.
Klopt de AOW-leeftijd die ik te zien krijg?
Tot en met 2028 wel, want die jaren zijn wettelijk vastgelegd. Daarna is het onze eigen doortrekking, met een plafond bij 70 jaar. Hoe jonger je bent, hoe meer dat getal een schatting is. Kijk voor de actuele stand altijd bij de SVB of de Rijksoverheid zelf.
Waarom is het verschil tussen mannen en vrouwen zo klein bij gezonde jaren?
Dat is een bekend en goed gedocumenteerd patroon. Vrouwen leven gemiddeld langer dan mannen, maar brengen een groter deel van die extra jaren door in minder goede ervaren gezondheid. Bij de resterende levensverwachting op 65 is het verschil bijna twee jaar in het voordeel van vrouwen. Bij gezonde jaren is dat verschil vrijwel verdwenen.
Kan ik dit gebruiken om mijn pensioen te plannen?
Nee. Dit is een satirische rekenmachine, geen financieel advies en geen pensioenprognose. Voor je werkelijke pensioensituatie zijn mijnpensioenoverzicht.nl en je eigen pensioenuitvoerder de plekken om te kijken.
Bronnen
- CBS StatLine — 37360NED, Levensverwachting; geslacht, leeftijd — Definitieve cijfers 2025. Resterende levensverwachting vanaf een gegeven leeftijd, per geslacht.
- CBS StatLine — 71950NED, Gezonde levensverwachting; vanaf 1981 — Definitieve cijfers 2025, maat D005428: resterende levensverwachting in als goed ervaren gezondheid.
- Rijksoverheid — AOW-leeftijd — 67 jaar tot en met 2027, 67 jaar en 3 maanden in 2028. De leeftijd wordt steeds vijf jaar vooraf definitief vastgesteld; alles daarna is onze eigen doortrekking.